Het zal niet veel hebben gescheeld of Breda was ’s lands hoofdstad of politieke centrum. Zo ver is het, mede door toedoen van oorlogen, nooit gekomen. Maar Breda is misschien wel de belangrijkste Nassaustad. En daarmee ook de wieg van ons koningshuis.

Breda valt sinds het einde van de 12e eeuw onder het Hertogdom Brabant. Door het gebied in 1339 te verpachten vangt de Hertog van Brabant er geld voor zonder zich er er mee te hoeven bemoeien. Jan van Polanen uit Monster neemt die zorgen op zich, samen met zijn zoon Jan de Tweede. Ze laten neef Willem van Duivenvoorde er wonen.

In 1350 kopen ze het gebied van de Hertog en als Willem in 1353 sterft komt de familie van Polanen zelf naar Breda. Ze laten wel even eerst een nieuw kasteel bouwen.

De Nassaus
Nu waren de Van Polanens wel goed bemiddeld maar ze misten een mooie adellijke titel. De oplossing is het uithuwelijken van hun 12-jarige dochter Johanna aan de gerespecteerde Duitse familie Nassau. Die hadden namelijk het tegenovergestelde probleem.

De geboorte van ons koningshuis
Graaf Engelbrecht I van Nassau komt in 1403 naar Breda en het huwelijk was de start van de dynastie die ons huidige koningshuis vormde. Zijn intocht wordt op het Baroniemonument in het Valkenberg herdacht.

Prins van Oranje
De familie krijgt veel aanzien in Holland maar ook daarbuiten. Zeker wanneer achterkleinkind  René van Chalon een Frans gebied in de buurt van Avignon erft van een oom die kinderloos sterft: Het prinsdom Orange.

Het is uiteraard mooier jezelf Prins te noemen dan Graaf dus als René in 1544 omkomt op het slagveld en neef Willem de Zwijger alles erft, noemt deze zich Prins van Oranje.

Wie weet had Breda anders de hoofdstad of het politieke centrum van Nederland geworden.

Breda hoofdstad?
Tot die tijd was de thuisbasis van de familie dus Breda. Omdat de Spaanse oorlogen Breda tot een frontstad maakte (die oorlog waarin Breda zes keer van bezetter wisselde, waaronder die keer door de list met het Turfschip) trekt de familie uit veiligheidsoverwegingen naar Delft. Wanneer Willem van Oranje in 1584 wordt vermoord door Balthasar Gerards kan hij vanwege de oorlog niet, zoals zijn voorgangers, in Breda worden begraven.

Wie weet had Breda anders de hoofdstad of het politieke centrum van Nederland geworden.

Belangrijke Nassaustad
Dat wil niet zeggen dat de invloed van de Oranjes hier ophoudt. Tot in de 17e eeuw blijft de invloed van de Nassaus op Breda groot en het feit dat ze dicht bij de Europese machthebbers vertoefden is voor de stad overwegend positief.

Kerk en kasteel
Zo wordt het kasteel omgebouwd tot het eerste renaissancekasteel van Nederland, zijn de verdedigingswerken van ongekende klasse in dit deel van Europa en levert het hofleven op het kasteel de middenstand veel zaken. De connectie met de Nassaus is een deel van de reden waarom de Vrede van Breda hier in 1667 getekend wordt en de Nassaus zijn, soms indirect, verantwoordelijk voor veel bouwwerken en instellingen in onze stad. Niet in de laatste plaats de Grote Kerk waar de praalgraven van de familie te bewonderen zijn.

Breda is dus met recht een belangrijke Nassaustad, misschien wel dé belangrijkste.

Previous post

FC Eindhoven - NAC: Louis Overbeeke gaf in 1955 het goede voorbeeld

Next post

Waar de kathedraal van Breda is? Nou eh...

The Author

Jörgen Janssens

Jörgen Janssens

Als rasechte Bredase fotograaf en maker van (jubileum) boeken, bezoekt Jörgen uiteenlopende evenementen en bedrijven. Daar legt hij de stad en omgeving in al haar schoonheid en bedrijvigheid vast.